طراحی و اجرای فضای سبز شهری

طراحی و اجرای فضای سبز شهری

نکته مهمی که در طراحی و اجرای فضای سبز شهری وجود دارد، تفاوت نوع کاربری و همین طور مساحتی است که در این حوزه در اختیار داریم. به واقع چیزی که در طراحی فضای سبزی ویلایی یا به هر شکلی طراحی و اجرای فضای سبز خصوصی دیده ایم، زمانی که در بعد شهری وارد می شود، تفاوت هایی خواهد داشت. از این روی باید در خصوص طراحی و اجرای فضای سبز شهری ، به اصول و تکنیک های مربوط به آن پایبند باشیم.

این چیزی است که در این مطلب دنبال کرده و زوایای آن را مورد بررسی قرار می دهیم. در ادامه با ما همراه باشید.

مراحل طراحی و اجرای فضای سبز شهری

در طراحی و اجرای فضای سبز شهری ، یک الگوی کلی وجود دارد که برای با موفقیت پایان دادن به پروژه، باید از این الگو تبعیت کرد. البته بسته به نوع پروژه و بودجه تعریف شده برای آن، تغییراتی محتمل در این الگوی طراحی فضای سبز وجود دارد، اما باید چهارچوب کلی آن را به نوعی ثابت بدانیم.

سنجش زمین و اندازه گیری آن

در قدم اول لازم است که سنجش خاک محوطه و اندازه گیری آن انجام شود. در این مرحله روال کار به این صورت است که متخصصان به اندازه گیری و متراژگیری محوطه ای که قرار است به فضای سبز شهری تبدیل شود، می پردازند. این کار شاید در خصوص یک حیاط ویلا یا منزل، ساده به نظر برسد، اما در حوزه شهری اوضاع کاملا متفاوت است و نمی توان کار را به همان سادگی که در خصوص باغچه یا حیاط ویلا انجام می دهیم، به پایان رساند. در بسیاری مواقع نیاز به یک تیم اندازه گیری وجود دارد که به طور کامل فضای در اختیار را اندازه گیری کرده و نقشه کاملی از مساحت ارائه دهند. پس از آن به کمک این مساحت و نقشه، می توان طراحی های بعدی و الگوهای مورد نظر را روی نقشه آورده و گام به گام برای پیاده سازی و اجرای آن ها، اقدامات لازم را انجام داد.

به خاطر داشته باشید که اگر اندازه گیری و نقشه برداری اولیه به درستی انجام نپذیرد، گام های بعدی نمی توانند به طور کامل صحیح بوده و ممکن است در هر مرحله محاسبات اشتباه از آب دربیاید. به طور نمونه در خرید بذر و نهال، دچار مشکل محاسباتی شده و ممکن است کمبود یا مازاد داشته باشید. با این حساب می توان گفت که نقشه برداری و اندازه گیری اولیه، در تمامی مراحل بعدی تاثیر مستقیم می گذارند و به همین منظور باید در این گام نخستین، توجه کافی داشت.

تعیین نوع بذر و نهال

پس از پشت سر گذاشتن مراحل نقشه برداری اولیه و اندازه گیری زمینی که قرار است تحت فضاسازی قرار بگیرد، نوبت به تعیین نوع بذر و نهال می رسد. باید دید که چه برنامه ریزی جهت کشت بذر و نهال در نظر گرفته شده است و با توجه به کاربری مورد نظر برای این فضا، چه نوع بذر و نهالی برای آن مناسب هستند. در نظر داشته باشید که نوع کاربری فضای سبزی که قرار است ایجاد شود، در این مرحله بسیار حائز اهمیت است و بسته به این که چه فضایی را در نظر داشته باشید، نوع بذر و نهال های مورد استفاده، تغییر خواهد کرد.

در برخی الگوهای طراحی و اجرای فضای سبز شهری تنها به دنبال ایجاد زمینه های سرسبزی انبوه هستیم و در برخی موارد نیز به کاشت فضای سبز تزیینی روی آورده می شود. به طور نمونه فضای سبز ایجاد شده در حاشیه اتوبان ها باید به شکلی باشد که نیاز به رسیدگی زیادی نداشته و به شکلی با خودرویی همراه باشد. اما همین فضا در صورتی که در یک پارک محله پیاده سازی شود، نوع گیاهان به کار رفته در آن، متفاوت خواهد بود.

بنابراین در مرحله دوم؛ ضمن سنجش خاک منطقه و در نظر گرفتن نوع کاربری که برای آن در نظر گرفته شده است، متخصصان این حوزه به تعیین بذرهای مورد نظر برای کاشت در آن پرداخته و نهال هایی که مطابق با انتظارات هستند را انتخاب و آماده سازی می کنند. کیفیت نهال و بذرهای خریداری شده و آماده شده جهت کشت، اهمیت زیادی دارد. در صورتی که در این مرحله صرفه جویی بی مورد و غیراصولی در خرید بذر و نهال صورت بگیرد، در مراحل بعدی کار، با ضعف در کیفیت اجرا روبرو خواهیم بود و احتمالا پروژه اجرای فضای سبز در آن سطح لازم موفق نبوده و یا بر اثر گذشت زمان، رو به زوال خواهد رفت. از این جهت همیشه توصیه می شود که در پروژه های خصوصی یا دولتی، کوچک یا بزرگ؛ کیفیت بذرهای خریداری شده حفظ گشته و حتما از تامین کننده معتبر تهیه گردند.

مرزبندی و جزیره سازی

اکنون که هم اندازه گیری فضا صورت گرفته و هم نوع بذر و نهال مشخص گشته است، نوبت به مرزبندی و جزیره سازی محوطه می رسد. حتما قرار نیست که گیاهان را به شکلی تصادفی در فضای سبزی که قرار است ایجاد کنم، ریخته و اجازه دهیم همه چیز به شکلی رندوم رشد کرده و شکل بگیرد. بدیهی است که می خواهیم یک الگو و نقشه مرزبندی و جزیره سازی در فضای سبز شهری داشته باشیم. در این مرحله متخصصان این حوزه به مرزبندی فضا پرداخته و جای هر یک از کاشت ها را تعیین می کنند. بخشی ممکن است به درختان اختصاص یافته و در بخشی مایل به کاشت بوته های کوتاه باشیم. حتما قسمتی از فضا را نیز به گل کاری تخصیص خواهیم داد. باز هم باید گفت که بسته به نوع کاربری استفاده از بذر، نهال و تخم گل ها سهم خود را می گیرد. در نوعی از فضای سبز به دنبال گل کاری بیشتر هستیم و در نوعی دیگر ممکن است به کلی از گل کاری فاصله گرفته و تنها از چمن کاری و کاشت نهال استفاده کنیم. به هر جهت این به نوع کاربری، سلیقه مجری و البته پتانسیل های فضا بستگی خواهد داشت.

کاشت

با پشت سر گذاشتن مرحله الگوبرداری و طراحی نقشه، نوبت به کاشت می رسد. مرحله کاشت بذرها و نهال ها باید به شکلی کاملا تخصصی انجام شده و هر گونه قصور و انجام غیر اصولی در این مرحله، کل پروژه را زیر سوال خواهد برد. به یاد داشته باشید که با اجرای اصولی مرحله کاشت، می توان انتظار سال ها بهره برداری از این فضای سبز را داشته و در مورد آن اطمینان خاطر داشت. تقویت خاک و کوددهی درست، رعایت فاصله کاشت بذرها و در نظر گرفتن میزان سازگاری آن ها با یکدیگر چیزی نیست که اشخاص غیرحرفه ای قابلیت اجرای آن را داشته باشند. لازم است که حتما یک متخصص کشاورزی و باغداری و نیز تیم اجرای فضای سبز در این مرحله حضور مستقیم داشته و مراحل کار زیر نظر آن ها انجام شود.

تجهیزات اضافی

در نهایت می توان در صورت تناسب با فضای کاربری، برخی تجهیزات اضافی چون فانوس های ایستاده، نورپردازی، بلوک گذاری، نیمکت چینی و غیره را انجام داد. در صورتی که یک پارک محلی را راه اندازی می کنیم، تعبیه زمین بازی کودکان و نیمکت هایی برای استراحت مراجعین، ضرورت دارد. اما در شرایطی که به دنبال ایجاد فضای سبز اتوبانی هستیم، چنین مواردی ضرورت نداشته و شاید تنها مایل به اضافه کردن یک آبنما باشیم. به هر صورت این چیزی است که احتمالا در مرحله نقشه سازی و ایجاد طرح اولیه روی کاغذ، در مورد آن تصمیم گیری شده است و در این مرحله تنها به اجرای آن اقدام می کنیم.

در نظر داشته باشید که تجهیزات اضافی نیز باید از جنس اولیه مرغوب انتخاب شده و به طور کلی در اجرای فضای سبز شهری، هر گونه کم کاری در خرید تجهیزات و صرفه جویی از جهت انتخاب جنس نامرغوب، موجب شکل گیری هزینه های دوباره شده و کیفیت اجرای طرح را پایین خواهد آورد.

رسیدگی و نظارت

در نهایت باید یک برنامه زمان بندی شده برای رسیدگی و نظارت بر فضای سبز ایجاد شده، در نظر گرفت. هر یک از کاشت ها بسته به نوع خود، نیاز به رسیدگی و نظارت دوره ای داشته و باید بسته به نوع آن ها به موقع اقدامات لازم صورت بگیرد. همین طور رسیدگی به خاک و حفظ کیفیت آن نیز در نگهداری از گل ها و گیاهان کاشته شده، حائز اهمیت خواهد بود. از این روی توصیه می کنیم که حتما پس از اجرای طراحی فضای سبز شهری و ایجاد آن، نسبت به تدوین برنامه زمانی رسیدگی و نظارت اقدام شود. این مرحله در واقع تضمین اجرا و ایجاد گام های قبلی است و در صورت حذف آن، زحمات و هزینه هایی که  در مراحل قبلی صرف شده است، تحت ریسک تخریب قرار خواهند گرفت. به علاوه از آن جایی که در فضاهای سبزی شهری، رفت و آمد بیشتری قرار دارد و امکان آسیب دیدن فضای سبز بیشتر است؛ رسیدگی و نظارت افزون تری طلب می شود.

سخن پایانی

شما چه ایده هایی برای طراحی و اجرای فضای سبز شهری دارید؟ الگوی مد نظر شما و طراحی فضای سبز شهری مدرن چیست و می تواند چه تفاوت هایی با طراحی فضای سبز سنتی داشته باشد؟ ایده ها و نظریات خود را در بخش پرسش و پاسخ با ما و سایر خوانندگان در میان بگذارید.

جهت کسب اطلاعات بیشتر به سایت (ResearchGate) مراجعه کنید. 

برای امتیاز دادن کلی کنمایید
[Total: 0 Average: 0]
0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x