اصول طراحی فضای سبز

اصول طراحی فضای سبز

اصول طراحی فضای سبز بسته به این که مربوط به طراحی فضای سبز شهری یا طراحی فضای سبز ویلا و مانند آن باشد، تفاوت هایی خواهد داشت. این طراحی نیازمند طی مراحلی است که با شناخت صحیح هر یک و طی کردن به نوبت آن ها، می توان در نهایت به منظره ای بدیع دست یافت. به هر صورت باید فضای سبز را به دو گونه پهنه ای و خطی تقسیم بندی کنیم که هر یک به فراخور شرایط خود، سبک خاصی از طراحی را نیاز خواهند داشت.

در ادامه به تشریح طراحی فضای سبز پهنه ای و خطی می پردازیم.

طراحی و اجرای فضای سبز

طراحی و اجرای فضای سبز پهنه ای

طراحی فضای سبز پهنه ای به حالتی اطلاق می شود که در عکس های گرفته شده هوایی، بافتی منسجم دیده می شود و این بافت های سبز پهنه ای در نقشه های شهری به شکل لکه های سبز رنگ و مجزا دیده خواهند شد. این چیزی است که در بیشتر فضاهای شهری شاهد آن هستیم و به شکلی الگوبرداری کمی تکراری و بر مبنای یک فرضیه اولیه را با خود همراه دارد.

طراحی و اجرای فضای سبز خطی

طراحی فضای سبز خطی به گونه ای است که بسته به شکل فضا و محل عبور یا گذرگاه هایی که در منطقه مورد نظر قرار دارند، تقسیم بندی و طرح بندی فضا صورت می گیرد. البته این نوع تقسیم بندی و مرز بندی طراحی فضای سبز، غالبا در نقشه های شهری جایگاهی نداشته و دیده نمی شود.

طراحی و اجرای فضای سبز شامل چه مراحلی می شود؟

برای طراحی فضای سبز، باید مراحلی را پشت سر گذاشت که هر یک به نوعی در ترکیب بندی این فضا موثر هستند. در حقیقت خروج از این مراحل و انجام این کار بدون الگوریتم اولیه، می تواند نتیجه کار را تحت تاثیر منفی خود قرار داده و در نهایت چیزی غیراصولی از کار دربیاید. این مراحل را در ادامه دنبال می کنیم:

شناسایی منابع

مرحله اول اصول طراحی فضای سبز را باید به شناسایی منابع نسبت بدهیم. این چیزی است که در بیشتر طراحی ها، حتی خارج از طراحی فضای سبز شهری و ویلایی به آن نیازمند هستیم. به واقع در هر کار اجرایی، باید در گام اول، منابع و پتانسیل ها شناسایی شوند و سپس برای گام های بعدی برنامه ریزی های مورد نظر صورت بگیرد. برای طراحی فضای اصولی لازم است که منابع مورد نیاز، شناسایی شده و طرح ها به نسبت آن ها، چیدمان شوند. در حقیقت بدون شناخت منابع و نیازهای تعریف شده، طراحی فضای سبز برای هر محیطی بی معنا خواهد بود. اگر چه این طراحی را برای یک فضای شهری مد نظر قرار داده و یا قصد طراحی فضای سبز ویلایی و داخلی داشته باشید، به هر جهت شناخت منابع و نیازها و درخواست های مشتری حقیقی یا حقوقی، گام اولی است که برای یک طراحی اصولی و درست لازم خواهد بود.

تحلیل منابع و نیازها

گام دومی که برای طراحی فضای سبزی شهری یا ویلایی برمی داریم، تحلیل منابع و نیازها است. به حتم نیازها و درخواست های مشتری باید دریافت شده و باقی مراحل کار، طبق آن نیازها و درخواست های ابتدایی پیش رفته شود. برخی اوقات مشتری خواستار طرح هایی است که به هیچ وجه با فضا همخوانی نداشته و یا نتایج مثبتی به بار نمی آورد. با در نظر گرفتن این که چه منابعی در اختیار داریم و برای فضای مورد نظر چه نیازهایی تعریف شده است، به سنجش هم ترازی آن ها می پردازیم. باید دید که آیا منابع ما، به قدر کافی پاسخگوی نیازها و درخواست های طراحی فضای سبز هستند یا خیر! به این ترتیب تطابق منابع موجود و الگوی اولیه طراحی فضا، در کنار یکدیگر قرار گرفته و می توان واقعیت اجرا پذیری طرح اولیه را به این شکل مورد سنجش قرار داد. در صورتی که طرح درخواستی مشتری با فضا و منابع در تناقض باشد، باید در بخش بعدی یعنی سنجش شرایط محیطی، مورد بحث قرار گرفته و در صورت نیاز تغییرات لازم در آن اعمال گردد.

سنجش شرایط محیطی

برای طراحی فضای سبز و اجرای آن، باید شرایط محیطی را نیز به شکلی صحیح در نظر گرفت که این مرحله از مهم ترین مراحل اصول طراحی فضای سبز است. این موضوع به صورت مستقیم در طراحی فضای سبز شهری یا طراحی فضای سبز ویلا و سایر فضاها، مصداق دارد. باید دید که آیا الگوی اولیه برای طراحی فضای سبز، پاسخگوی محیط مورد نظر هست یا خیر! در صورتی که الگوسازی اولیه و منابع موجود، به حد کافی در تناسب با یکدیگر نباشد، بدیهی است که باید الگوی طراحی فضای سبز و اجرای آن در زمینه شهری یا ویلایی، مورد بررسی مجدد قرار گرفته و از نو طراحی گردد. کارشناسان طراحی فضای سبز، در شرایط عدم تطابق نیازها و پتانسیل منابع و شرایط محیطی، یک یا چند طرح جایگزین ارائه داده و مشتری می تواند به این شکل نزدیک ترین طرح به ایده های ذهنی و ایده آل های خود را انتخاب کند. به این صورت چیزی مشخص و ممکن، به مرحله اجرا وارد خواهد شد.

اصول طراحی فضای سبز

تهیه طرح نهایی

در نهایت با دوره کردن و سنجش طراحی و الگوی اولیه، منابع و ساختار  فضا و در صورت تطابق آن ها با هم، می توان طرح نهایی را بسط داده و به شکلی کاملا بهینه سازی شده، برای اجرای کامل آماده ساخت. در این مراحل باید تقسیم کار و تقسیم بندی مراحل اجرای فضای سبز صورت بگیرد. بدیهی است که این اجرا و تقسیم بندی کار، از پایه کاری تا بسترسازی، بذر کاری و غیره پیش می رود.

انتخاب گیاهان مناسب اجرای فضای سبز

زمانی که برنامه ریزی های ابتدایی برای طراحی و اجرای فضای سبز شهری و اجرای فضای سبز ویلایی صورت می گیرد، نوبت به انتخاب گیاهان مناسب می رسد. همان طور که می دانید گیاهان دارای ساختار گوناگونی بوده و شکل قرارگیری آن ها انبوه یا خلوت است. بسته به این که چه نوع طراحی را برای اجرای فضای سبز شهری و ویلایی انتخاب کرده اید، باید نسبت به انتخاب گیاهان اقدام شود. از آن گذشته نیاز به رسیدگی به گیاهان نیز باید مد نظر قرار گیرد. به طور مثال در یک طراحی فضای سبز ویلایی می توانید از گیاهانی که نیاز به رسیدگی بیشتر دارند استفاده کنید، اما در طراحی فضای سبز شهری غالبا به سراغ گیاهانی می رویم که رسیدگی دوره ای کمتری نیاز داشته باشند.

نکاتی برای انتخاب گیاهان محوطه سازی

از دیدگاه زیبایی شناسی، گیاهانی که برای یک ناحیه انتخاب می شوند، بهتر است انواع متنوع از یک نوع گیاه باشند. به عنوان مثال اگر تصیم گرفته اید که از کاکتوس ها هم در فضاسازی خود استفاده کنید، باید یک ناحیه از محوطه را به کاشت انواع کاکتوس اختصاص دهید؛ در این حالت تاثیرگذاری بیشتر خواهد بود.

علاوه بر توجه به نکات زیبایی شناسی در طراحی فضای سبز، قانونی که برای انتخاب گیاهان دریک محوطه سازی باید مورد توجه قرار گیرد این است که گیاهان با نیازهای رشد مشابه در یک ناحیه قرار گیرند. در این صورت هزینه های نگه داری از آن ها تا حد زیادی کاهش می یابد. منظور از شرایط رشد مشابه شامل موارد زیر است :

  • آب موردنیاز
  • شرایط رطوبت خاک
  • میزان نور خورشید موردنیاز برای رشد گیاه
  • میزان مقاومت آن ها در سایه
  • پایداری آن ها در برابر آفات باغی
اصول طراحی فضای سبز

از سمتی دیگر شکل کاشت گیاهان نیز باید مورد توجه مستقیم قرار بگیرد. برخی از گیاهان به شکل ردیفی کاشته شده و در چنین ساختاری قرار می گیرند و برخی دیگر کاملا انبوه کاشته می شوند. کاشت انبوه گیاهان با شاخه های عریض و پهن، ساختاری فوق العاده در فضای شهری یا باغچه کاری ویلایی ایجاد خواهد کرد. اما به طور مثال اگر قصد طراحی یک پرچین یا چیزی شبیه به آن را دارید، گیاهان با ساختار کاشت ردیفی، کاملا مناسب خواهند بود. در حقیقت بعضی مواقع در اجرای طراحی فضای سبز، با استفاده از گیاهان مرزبندی را ایجاد کرده و محوطه سازی می کنیم.

در یک فضای باغ یا حیاط ویلا، برای مرزبندی و محوطه سازی، استفاده از ردیف گیاهان که به شکل پرچین کاشته می شوند، ایده ای عالی بوده و حتی می تواند بخش پارکینگ از حیاط را بدون نیاز به دیوارکشی، مجزا سازند. به طور مثال به کمک گیاهان می توان تقسیم فضا را انجام داده و با ایجاد حصار، کنترل دید و یا ممانعت از حرکت به وجود آورد.

ترکیب گیاهان در کنار هم

مساله دیگری که باید به آن در طراحی و اجرای فضای سبز توجه داشت، ترکیب بندی گیاهان در کنار یکدیگر است. شما می توانید در یک طراحی فضای سبز ویلا از گیاهان مختلف بهره مند شوید. این چیزی است که کمتر در فضای سبز شهری می بینیم. به طور مثال در حاشیه یک اتوبان، غالبا از ردیف گیاهان یکسان در کناره مسیر استفاده می شود. اما در طراحی فضای سبز ویلا، می توانیم گروه های مختلف گیاهی را در کنار یکدیگر قرار داده و اتفاقا بر محور زیباسازی سوار شد.

استفاده از سایر عناصر

در نظر داشته باشید که به جز ترکیب بندی گیاهان برای اجرای فضای سبز، استفاده از سایر عناصر نیز جایگاه خاص خود را دارد. به طور نمونه شما می توانید با به کار بردن سنگ و چوب، ساختاری ترکیبی در طراحی و اجرای فضای سبز ویلا به دست بیاورید. این بستگی به ساختار فضایی که در دست دارید و ترکیب بندی مورد نظر طبق الگوی اولیه شما دارد. معمولا با در دست داشتن فضای کافی و منابع اولیه مناسب، می توان طرح های مقدماتی متنوعی طراحی کرده و به شکلی کاملا متفاوت اجرای آن را به ثمر رساند.

سخن پایانی

طراحی و اجرای فضای سبز برای طراحی فضای سبز شهری و طراحی فضای سبز ویلایی، نیازمند تخصص و نوگرایی است. استفاده از الگوهای تکراری که تنها در مکان و فضایی دیگر پیاده سازی شده و همان طرح و ترکیب بندی را تداعی کنند، کسالت آور و به دور از خلاقیت است. از این روی سپردن چنین پروژه هایی به دست تیم های خلاق و کارآمد که طراحی فضای سبز را به شکل کاملا اصولی و منطبق با نیازهای مشتری و پتانسیل های محیط، انجام داده و به اجرا می رسانند؛ به راستی ارزشمندتر خواهد بود.

برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید سایت (researchgate) مراجعه کنید.

برای امتیاز دادن کلی کنمایید
[Total: 0 Average: 0]
0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x